Protestat masive që kanë tronditur Iranin i kanë dhënë hov kundërshtarëve të regjimit në mërgim, por po njëkohësisht kanë ekspozuar edhe një ndarje të thellë mes fraksioneve kryesore opozitare, ndarje që daton qysh para Revolucionit Islamik të vitit 1979.
Sipas raportimeve, përplasja kryesore zhvillohet mes monarkistëve që mbështesin Reza Pahlavin – djalin e shahut të rrëzuar – dhe organizatës Mujahedin-e Khalq (MEK), një lëvizje e organizuar me rrënjë të vjetra revolucionare, por që mbetet shumë e kontestuar. Këto tensione janë reflektuar në debatet online dhe madje edhe në përplasje verbale gjatë tubimeve të diasporës në Evropë dhe Amerikën e Veriut.
Mbështetja reale brenda Iranit mbetet e paqartë
Vëzhgues dhe diplomatë theksojnë se është e vështirë të matet sa ndikim real kanë këto fraksione brenda Iranit, ndërsa për vite me radhë është vlerësuar se ato kanë qenë më të forta në diasporë sesa në terren.
Gjatë dy javëve të fundit të trazirave, në disa video nga qytetet iraniane janë dëgjuar thirrje në mbështetje të monarkisë së rrëzuar dhe të vetë Pahlavit, i cili ka inkurajuar vazhdimin e protestave. Mbështetësit e tij në Perëndim e shohin këtë si sinjal të rritjes së popullaritetit, por zyrtarë perëndimorë dhe analistë mbeten të ndarë në vlerësime për peshën e tij politike në Iran.
Në anën tjetër, MEK – e dëbuar nga Irani që në fillim të viteve ’80 – përballet me kundërshtime të gjera për shkak të historikut të saj, përfshirë veprimtarinë e armatosur dhe rolin e saj gjatë luftës Iran-Irak; ndërkohë, raportimet theksojnë se gjatë protestave aktuale nuk ka pasur shenja publike të mbështetjes së dukshme për këtë grup.
Mungesa e një figure/koalicioni të pranuar, problem edhe për Perëndimin
Raportohet se skepticizmi ndaj monarkistëve dhe MEK është i pranishëm edhe te shumë iranianë të tjerë jashtë vendit, të cilët megjithatë nuk kanë një rrjet të organizuar opozitar të krahasueshëm me këto dy kampe. Kjo, sipas vlerësimeve, po e ndërlikon edhe qasjen ndërkombëtare ndaj krizës, pasi mungon një udhëheqje apo platformë e gjerë, gjithëpërfshirëse, që do të mund të shërbente si adresë politike e opozitës.
Bilanci i viktimave: shifra të ndryshme, represion i ashpër
Në terren, autoritetet iraniane po përballen me protesta dhe kundërpërgjigje të ashpër të sigurisë. Një zyrtar iranian i ka thënë Reuters se rreth 2,000 persona janë vrarë gjatë trazirave, ndërsa grupe të të drejtave të njeriut kanë raportuar më herët shifra më të ulëta. Ndërkohë, HRANA – e cituar nga Associated Press – ka raportuar mbi 2,600 të vrarë, duke e përshkruar situatën si bilancin më të rëndë të dekadave të fundit.
Analistët theksojnë se, përtej përçarjeve të diasporës, çdo skenar i ndryshimit politik do të kërkonte një koalicion më të gjerë me kredenciale demokratike, i aftë të ndërtojë besim tek qytetarë me prejardhje të ndryshme brenda Iranit.
