Bjellorusia i bashkohet “Bordit të Paqes” të Trump-it, duke ngritur pikëpyetje për rolin e Lukashenkës
Bjellorusia u bë vendi më i fundit që i bashkohet nismës së presidentit amerikan Donald Trump, të quajtur “Bordi i Paqes”, pavarësisht shqetësimeve për shtypjen disavjeçare të zërave kundërshtarë në Minsk dhe mbështetjen e vazhdueshme për Moskën në luftën e saj të gjithanshme kundër Ukrainës — gjë që e ka vënë shtetin e Evropës Lindore nën sanksione të ashpra nga Brukseli dhe të tjerë.
Në një deklaratë në platformën X, Bordi i Paqes tha se “e mirëpret Bjellorusinë si anëtare themeluese të organizatës sonë ndërkombëtare në rritje”. Nuk është e qartë nëse Minsku ka paguar tarifën prej 1 miliard dollarësh për të siguruar anëtarësimin e përhershëm të Bjellorusisë.
Ministria e Jashtme bjelloruse tha në një deklaratë javën e kaluar se Minsku është “i përgatitur të marrë një rol aktiv në formësimin e një arkitekture të re të sigurisë globale dhe rajonale, të bazuar në parimet e respektit të ndërsjellë dhe marrjes pa kushte parasysh të interesave kombëtare të shteteve anëtare”.
Qeveria e presidentit autoritar Aliaksandr Lukashenka ka qenë nën presion të madh nga sanksionet e BE-së të vendosura pas zgjedhjeve presidenciale të kontestuara të vitit 2020 dhe shtypjes së dhunshme të protestuesve dhe zërave të tjerë kundërshtarë, me masa të tjera të shtuara pasi vendi lejoi Rusinë të përdorte territorin e saj për të nisur pushtimin e plotë të Ukrainës në fillim të vitit 2022.
Ndërsa Uashingtoni ka lehtësuar disa nga sanksionet e veta ndaj Minskut në këmbim të lirimit të të burgosurve politikë bjellorusë, shqetësimet vazhdojnë për kontrollin e fortë të Lukashenkës mbi vendin që nga viti 1994 dhe për rolin e tij në luftën e Rusisë.
Lukashenka mbetet aleati kryesor i Moskës dhe i presidentit Vladimir Putin, me Rusinë që muajin e kaluar dislokoi në Bjellorusi raketën hipersonike Oreshnik, e aftë për mbajtje bërthamore.
Ndërsa Kremlini nuk specifikoi sa raketa u dërguan dhe nëse ishin të pajisura me koka bërthamore, Lukashenka tha se deri në 10 sisteme Oreshnik do të stacionohen atje. Udhëheqësi autoritar bjellorus ka pasur prej vitesh fjalë të ashpra për Evropën, duke deklaruar vitin e kaluar: “Nuk më bëhet vonë fare për Perëndimin”, pasi Brukseli po shqyrtonte një paketë të re sanksionesh, ndërsa ai fitoi zgjedhjet e tij të shtata radhazi që nga viti 1994.
Votimi u konsiderua gjerësisht i manipuluar në favor të tij, duke pasur parasysh sundimin e tij të hekurt mbi vendin dhe kontrollin e plotë të institucioneve, si dhe u pa si një përsëritje tjetër e zgjedhjeve të vitit 2020 që shkaktuan trazira.
Ndërsa për vite me radhë ka pasur frikë se Minsku mund t’i bashkohej luftës në Ukrainë në anën e Rusisë, Lukashenka është paraqitur si ndërmjetës paqeje dhe Bjellorusia si një vend i mundshëm për bisedime mes Moskës dhe Kievit, duke deklaruar vitin e kaluar se “një lloj zgjidhjeje” do të shfaqej në një moment.
“Me gjasë do të vazhdojmë të përplasemi për një kohë të gjatë. Ne jemi sllavë; nëse fillojmë një konflikt, ai zgjat gjatë. Por do të ketë një zgjidhje. Drita në fund të tunelit do të shfaqet këtë vit,” tha ai.
Që atëherë, bisedimet e paqes të udhëhequra nga SHBA-të kanë ecur me ritëm shumë të ngadaltë, kryesisht për shkak të kërkesave maksimaliste të Moskës, përfshirë marrjen e kontrollit të plotë të rajoneve që ajo i ka pushtuar pjesërisht në lindje të Ukrainës.
Udhëheqësja e opozitës bjelloruse në mërgim, Sviatlana Tsikhanouskaya, reagoi ndaj lajmit të anëtarësimit të Minskut në Bordin e Paqes duke thënë se, ndonëse ajo mirëpret “përpjekjet e Presidentit Trump për të vendosur paqen dhe për të zgjidhur konfliktet në mbarë botën”, Lukashenka “nuk është dikush që është i interesuar për paqen”.
“Së bashku me Putinin, ai është i interesuar për luftën — vetëm për të ruajtur pushtetin e tij me çdo kusht,” i tha Tsikhanouskaya Euronews-it. “Dhe sigurisht, ai do të përpiqet ta shfrytëzojë Bordin (e Paqes) për të rifituar të paktën njëfarë legjitimiteti.”
“Një ditë, një Bjellorusi e lirë do të kthehet në skenën ndërkombëtare,” theksoi ajo.
