Më 27 maj 1913, në një nga ato netët e gjata të ankthit dhe pritjes që e përndiqnin shpirtin e tij të brishtë, Franz Kafka i shkruante të fejuarës së tij, Felice Bauer, një letër që nuk është thjesht një komunikim dashurie, por një dëshmi tronditëse e vetmisë, pasigurisë dhe varësisë shpirtërore që ai ndiente ndaj saj.
Në këtë rrëfim intim, Kafka shfaqet i zhveshur nga çdo mburojë: një njeri që dridhet përballë heshtjes së gruas që dashuron, një shpirt që kërkon një shenjë, një përgjigje, një fjalë që ta shpëtojë nga rrëshqitja drejt errësirës së dyshimit.
Marrëdhënia mes tyre, e ndërtuar më shumë mbi letra sesa mbi praninë fizike, mbetet një nga historitë më të dhimbshme dhe më të ndërlikuara të dashurisë në historinë e letërsisë. Dhe pikërisht në këtë letër, Kafka na lejon të shohim jo vetëm dashnorin e dëshpëruar, por edhe njeriun që e ndiente dashurinë si një sprovë të pamëshirshme të shpirtit.
Letra:
“Jemi kështu drejt fundit, Felice, me këtë heshtje më largon dhe e thyen shpresën time për të vetmen lumturi që më është e mundur mbi dhe. Por përse kjo heshtje e tmerrshme, përse asnjë fjalë e dëlirë, përse e torturon veten për javë të tëra për mua, dukshëm, në mënyrë kaq të hapur?
Kjo nuk është më dhembshuri nga ana jote, sepse nëse do të isha për ty edhe burri më pak i njohur dhe i afërt, në një farë mënyre gjithsesi do e kishe kuptuar se sa vuaj për shkak të kësaj paqartësie, vuaj deri në atë pikë sa e humbas dritën e arsyes, dhe nuk mund të jetë dhembshuri gjithçka që përfundon me të tillë heshtje. Natyra vazhdon rrugën e vet, nuk ka më kthim, sa më shumë të njihja, aq më shumë të doja, sa më shumë ti më njihje mua aq më shumë të jam bërë i padurueshëm.
Sikur ta kisha kuptuar të paktën, sikur të kisha folur hapur, nuk do të kisha pritur kaq shumë derisa të të gjeja në pamundësinë për ta bërë, deri kur të mos mundesh të gjej më mundësinë për të shkruar një fjalë të vetme nga një udhëtim prej pesë ditësh, apo deri kur t‘u përgjigjesh me një rresht letrave në të cilat të kërkoj një vendim, për t‘u ngushëlluar të paktën në këtë mënyrë me faktin që për një kohë të gjatë nuk ka marrë vesh asgjë për ty në kaq kohë.
Edhe dje, kur të telefonova, kuptoja shumë pak, sepse nga gëzimi që po dëgjoja zërin tënd më gumëzhinin veshët. Më the se më kishe shkruar të dielën në mbrëmje dhe se të martën, do të mbërrinte letra në shtëpinë time. Jo, nuk ka asgjë, ti nuk ke shkruar të dielën e madje as të hënën pas telefonatës, nuk mund të shkruash, por nuk mundesh as të thuash se nuk mund të shkruash.
Tani mendoj se e vetmja gjë e jotja; autonome, personale që kishe për të më thënë dje ishte: truri im po shpërbëhet, kështu nuk mund të jetoj më. Ndoshta nuk duhet të të detyroj ta bësh, por pavarësisht kësaj të lutem shprehimisht, mos më shkruaj më, as një fjalë, bëj si të thotë zemra. Edhe unë nuk do të shkruaj, nuk do të dëgjosh më qortime, nuk do të shqetësohesh më, të lutem vetëm të kujtosh, për aq sa do të zgjatë heshtja jote, se unë të përkas, sot dhe gjithmonë.”
Franz
Kjo letër mbetet një nga dëshmitë më të fuqishme të mënyrës se si Franz Kafka e jetonte dashurinë: si ankth, si pritje, si ndëshkim dhe si dorëzim të plotë të vetes. Tek ai, dashuria nuk ishte qetësi, por një gjendje e vazhdueshme tronditjeje shpirtërore, ku heshtja e tjetrit merrte përmasat e një katastrofe të brendshme.
Në çdo rresht ndihet frika e humbjes, pamundësia për të qenë i mjaftueshëm dhe nevoja e dëshpëruar për t’u pranuar. Kjo është arsyeja pse letrat e Kafka-s vazhdojnë të na prekin edhe sot: sepse ato nuk flasin vetëm për një histori mes dy njerëzve, por për brishtësinë universale të njeriut përballë dashurisë dhe heshtjes. / Përgatiti: Albert Vataj
