Shtetet e Bashkuara kanë hapur një tjetër front ekonomik kundër Iranit, duke goditur rrjetin detar që Teherani përdor për transportimin e naftës dhe produkteve petrokimike drejt tregjeve aziatike, përfshirë Kinën.
Departamenti amerikan i Thesarit njoftoi më 8 tetor sanksione ndaj 17 anijeve të asaj që Washingtoni e quan “flota hije” e Iranit, së bashku me kompanitë që zotërojnë ose operojnë këto mjete lundruese. Operacioni është pjesë e fushatës amerikane “Economic Outcast”, që synon t’i reduktojë Iranit të ardhurat nga nafta dhe të godasë rrjetet që Washingtoni thotë se përdoren për shmangien e sanksioneve.
Në mesin e subjekteve të goditura janë edhe kompani me bazë në Kinë dhe Hong Kong.Një prej tyre, Hechuang International Group, zotëron anijen STARWAY. Sipas Thesarit amerikan, ajo ka transportuar mbi tre milionë fuçi naftë të lehtë iraniane — naphtha — që nga viti 2025.
Një kompani tjetër me bazë në Kinë, Shunhang Ship Management, zotëron cisternën GAS LUCKY, e cila sipas autoriteteve amerikane ka transportuar mbi 500 mijë fuçi ekuivalente të etilenit iranian. Ndërkohë, kompania JLS Dragon me bazë në Hong Kong lidhet me anijen G SPRING, e cila sipas Thesarit ka transportuar drejt Kinës ekuivalentin e më shumë se një milion fuçive LPG iranian që nga viti 2021.
Një tjetër anije e lidhur me një kompani me bazë në Kinë, KING CHAIN, akuzohet se ka transportuar disa milionë fuçi ekuivalente të metanolit iranian drejt Kinës që nga viti 2023.
Pra, objektivi amerikan nuk është vetëm vetë flota iraniane. Washingtoni po godet edhe kompanitë ndërkombëtare që i japin Teheranit mundësinë të vazhdojë tregtinë e naftës pavarësisht sanksioneve. Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, tha se administrata synon t’i ndërpresë regjimit iranian të ardhurat që, sipas Washingtonit, përdoren për financimin e operacioneve ushtarake dhe aktiviteteve të Gardës Revolucionare.
Thesari amerikan pretendon se masa e re godet pjesën më të madhe të rrjetit të mbetur të flotës së fshehtë iraniane. Megjithatë, ndikimi real mund të mos jetë i menjëhershëm. Reuters citon analistë sipas të cilëve pjesa më e madhe e naftës iraniane që ndodhej në det tashmë është dorëzuar, çka do të thotë se vala e re e sanksioneve mund të ketë fillimisht më shumë efekt mbi dërgesat e ardhshme sesa mbi furnizimet ekzistuese.
Por rëndësia strategjike është më e madhe. Kina ka qenë tregu kryesor për naftën iraniane dhe një nga shtyllat kryesore ekonomike që i ka lejuar Teheranit të vazhdojë eksportet pavarësisht izolimit financiar amerikan.
Duke sanksionuar kompani dhe anije të lidhura me transportin drejt Kinës, Washingtoni po përpiqet të godasë jo vetëm burimin kryesor të valutës së Iranit, por edhe një prej rrugëve kryesore përmes të cilave Teherani funksionon jashtë sistemit financiar të dominuar nga dollari.
Kjo e lidh drejtpërdrejt valën e re të sanksioneve me betejën më të gjerë për de-dollarizimin.Edhe nëse Irani shet naftë në juan, përdor barter, kriptovaluta ose kanale alternative financiare, nafta duhet ende të transportohet fizikisht drejt blerësve.
Dhe pikërisht këtë hallkë po përpiqet të godasë tani Washingtoni: anijet, kompanitë dhe ndërmjetësit që e lidhin naftën iraniane me tregjet aziatike. Përplasja SHBA–Iran kështu po zhvillohet paralelisht në tri fronte: në Hormuz, në sistemin bankar dhe tani gjithnjë e më shumë në vetë flotën që transporton naftën iraniane drejt Kinës.
