KYIV — Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka bërë një nga deklaratat më të rëndësishme të muajve të fundit për mënyrën se si mund të nisë fundi i luftës: Ukraina është e gatshme të ngrijë luftimet përgjatë vijës aktuale të frontit dhe ta përdorë këtë si pikënisje për armëpushim dhe negociata.
Në një intervistë për Fox News më 21 tetor, Zelensky u pyet nëse do të pranonte një marrëveshje që do ta ndalte luftën aty ku ndodhen sot palët në terren.
Përgjigjja e tij ishte e drejtpërdrejtë:
“Po. Tani duhet ta ngrijmë situatën. Mendoj se kjo është një mënyrë reale për ta përfunduar këtë luftë.”
Ai shtoi se për Kyiv-in minimumi i parë është “ngrirje dhe ndalim” i luftimeve, pas së cilës Ukraina do të kërkonte garanci sigurie nga SHBA-ja dhe vendet evropiane.
Kjo nuk do të thotë se Ukraina po njeh territoret e pushtuara si pjesë të Rusisë. Kyiv-i vazhdon të kundërshtojë njohjen ligjore të aneksimeve ruse dhe kërkon që çështja territoriale të trajtohet në fazat e mëvonshme të negociatave. AP raportoi se Ukraina mbështet ngrirjen e vijës aktuale të kontaktit si hap të parë, ndërsa Rusia vazhdon të kërkojë kontroll mbi territore shtesë që pretendon se i ka aneksuar.
Nga lufta te diplomacia?
Deklarata e Zelenskyt vjen në një moment kur kanalet diplomatike po rihapen.
Më 23 tetor, ai tha se Ukraina, Rusia dhe SHBA-ja kanë rënë dakord të zhvillojnë bisedime teknike në Abu Dhabi gjatë gjysmës së parë të nëntorit. Sipas Reuters, Ukraina është e gatshme të diskutojë një armëpushim të gjerë ose marrëveshje më të kufizuara për energjinë dhe Detin e Zi, ndërsa kërkon që çështjet territoriale të trajtohen në nivelin e liderëve.
Putin, nga ana tjetër, ka deklaruar se Rusia është e gatshme të rikthehet në negociata, por insiston se çdo marrëveshje duhet të trajtojë edhe atë që Moska e quan “garanci sigurie për Rusinë” dhe arkitekturën më të gjerë të sigurisë në Evropë.
Pra, hendeku mbetet i madh.
Zelensky: “Mos flisni për ne pa ne”
Presidenti ukrainas gjithashtu insistoi që çdo marrëveshje për të ardhmen e Ukrainës duhet të negociohet me pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të Kyiv-it.
“Mos flisni për ne pa ne”, tha ai, duke kundërshtuar idenë që SHBA-ja dhe Rusia mund ta përcaktojnë vetë rezultatin e luftës.
Ky qëndrim bëhet edhe më i rëndësishëm pas raportimeve se Moska ka kërkuar formate të reja negociuese ku roli i Ukrainës dhe Evropës mund të jetë më i kufizuar.
Çfarë nënkupton praktikisht “ngrirja”?
Një ngrirje e vijës së frontit do të nënkuptonte që të dyja palët ndalin ofensivat aty ku ndodhen aktualisht, pa zgjidhur menjëherë çështjen e pronësisë së territoreve.
Rusia do të vazhdonte de facto të kontrollonte zonat që mban sot, ndërsa Ukraina nuk do t’i njihte ato juridikisht si ruse.
Pikërisht këtu qëndron dallimi mes armëpushimit dhe marrëveshjes përfundimtare të paqes.
Zelensky e sheh ndalimin e luftimeve si hapin e parë; më pas duhet të vijnë garancitë e sigurisë dhe negociatat politike.
Ndërkohë, sot Rusia dhe Ukraina kanë hyrë në një armëpushim lokal në Oleshky, për të mundësuar operacione humanitare, ndërsa luftimet vazhdojnë në pjesët e tjera të frontit. Ky zhvillim tregon se marrëveshje të kufizuara tashmë janë të mundshme, por është shumë larg një armëpushimi të përgjithshëm.
