MUSCAT / WASHINGTON (ILC/storm•) – Ndërsa tensionet ushtarake në Lindjen e Mesme kanë arritur pikën e vlimit, Irani dhe Shtetet e Bashkuara kanë nisur të premten negociata të nivelit të lartë në Oman. Ky proces diplomatik vjen pas një periudhe konfrontimesh direkte, përfshirë goditjet e SHBA-së mbi objektivat bërthamore iraniane në qershorin e kaluar, që pasuan fushatën izraelite 12-ditore.
Agjenda e zgjeruar dhe përplasja e pozicioneve Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, bëri të ditur se Washingtoni nuk do të mjaftohet vetëm me çështjen bërthamore. SHBA kërkon që bisedimet të përfshijnë:
-
Programin e raketave balistike të Iranit.
-
Mbështetjen për grupet e armatosura rajonale (i njohur si “Boshti i Rezistencës”).
- Advertisement - -
Trajtimin e popullsisë civile pas shtypjes së protestave muajin e kaluar.
Në anën tjetër, Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, ka deklaruar se Teherani është i gatshëm për fleksibilitet në pasurimin e uranit (duke dorëzuar 400 kg uran të pasuruar), por ka vendosur një “linjë të kuqe” për kapacitetet e mbrojtjes. Pak orë para bisedimeve, Irani shfaqi raketën e avancuar “Khorramshahr-4” në qytetet e tij nëntokësore të raketave, si një shenjë sfide ndaj pranisë së “armadës” detare të Presidentit Trump në rajon.
Analiza e ILC: Lidhja me Skenarin e Vitit 2029 Instituti për Lidership Civil (ILC) vlerëson se ky zhvillim është i lidhur ngushtë me arkitekturën e sigurisë që po ndërtohet rreth NATO-s.
-
Aleanca e Revisionistëve: Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka paralajmëruar se Irani, bashkë me Korenë e Veriut dhe Kinën, po ushqejnë makinën e luftës së Rusisë. Çdo dështim i diplomacisë në Oman rrit rrezikon për një “përshkallëzim horizontal” që mund të shpërndajë resurset e mbrojtjes perëndimore.
-
Zhvendosja e vëmendjes së SHBA-së: Strategjia Kombëtare e Mbrojtjes e SHBA-së për vitin 2026 (NDS 2026) e bën të qartë se prioriteti mbetet Indo-Paqësori dhe mbrojtja e atdheut, duke ua lënë evropianëve barrën kryesore për mbrojtjen konvencionale ndaj Rusisë. Një konflikt i ri në Lindjen e Mesme do të komplikonte këtë tranzicion, duke krijuar vakuume sigurie në krahun lindor të NATO-s.
-
Implikimet për Ballkanin: Për Kosovën, ky mjedis i pasigurt është sfidues. Dobësimi i “Boshtit të Rezistencës” pas rënies së regjimit të Asadit në Siri ka reduktuar ndikimin iranian, por lidhjet e ngushta ushtarake dhe ekonomike mes Serbisë dhe Rusisë/Iranit mbeten një mjet destabilizimi që Beogradi mund ta përdorë nëse vëmendja e SHBA-së largohet nga rajoni.
Përfundim: Bisedimet në Oman përfaqësojnë një test të rëndësishëm për stabilitetin global të vitit 2026. Suksesi i tyre mund të qetësojë tregjet e energjisë dhe të lejojë NATO-n të fokusohet në mbrojtjen nga kërcënimi rus i vitit 2029, ndërsa dështimi do të hapte një front të ri që do të testonte reziliencën e të gjithë aleatëve perëndimorë.
