Zgjedhje që përmbysin rendin politik dhe ndezin frikën e ndërhyrjeve të huaja!
storm•/Zgjedhjet Rumune: Zgjedhjet parlamentare janë duke u zhvilluar në Rumani, ndërsa votuesit mbeten ende të pasigurt nëse rezultati befasues i raundit të parë të zgjedhjeve presidenciale të javës së kaluar do të qëndrojë, mes akuzave të vazhdueshme për mashtrim elektoral dhe ndërhyrje të huaj.
Partitë e ekstremit të djathtë parashikohet të fitojnë ndjeshëm në votimin e së dielës, me sondazhet që tregojnë Aleancën Kombëtare për Bashkimin e Rumunëve (AUR) pak përpara Partisë Social Demokrate (PSD), pjesë e koalicionit qeverisës.
Zgjedhjet vijnë një javë pasi Călin Georgescu, një kandidat i pavarur i ekstremit të djathtë dhe miqësor ndaj Moskës, i cili më parë kishte sondazhe nën 5%, përfundoi i pari në raundin e parë të votës presidenciale, duke përmbysur politikën rumune.
Suksesi i papritur i Georgescu, pas një fushate që ai pretendoi se nuk kishte financim, por bazohej shumë në videot virale në TikTok, të përforcuara gjoja nga aktivitete të ngjashme me botet, ka shkaktuar protesta të përnatshme dhe ka ngritur dyshime për ndërhyrje të jashtme.
Gjykata më e lartë e vendit ka urdhëruar një rinumërim dhe pritet të hënën të vendosë mbi një kërkesë të një kandidati të mundur për anulimin e plotë të votimit, për shkak të akuzave për aktivitete të paligjshme zgjedhore në favor të kandidatit të dytë, Elena Lasconi.
Siç qëndrojnë gjërat, Georgescu duhet të përballet me Lasconi në një raund të dytë më 8 dhjetor, por, në varësi të vendimit të gjykatës, të dyja votimet presidenciale mund të shtyhen deri në fund të muajit, duke shtuar pasigurinë politike në vend.
Të dy zgjedhjet shihen si vendimtare për drejtimin e ardhshëm të Rumanisë, deri më tani një aleat i besueshëm i BE-së dhe NATO-s, strategjikisht e rëndësishme për mbështetjen perëndimore për Ukrainën, duke shmangur kryesisht nacionalizmin që nga dalja nga komunizmi në 1989.
“Njerezit që kanë votuar me qetësi për Georgescu nuk e kuptojnë se në thelb po flasim për një ndryshim të plotë drejtimi,” tha politologu Cristian Pîrvulescu.
Mes zemërimit të gjerë të votuesve për koston e lartë të jetesës dhe një trashëgimie të gjatë korrupsioni politik, analistët thanë se partitë e ekstremit të djathtë, si AUR, ka të ngjarë të përfitojnë më shumë nga trazirat, të cilat kanë dëmtuar më tej besimin publik tek institucionet shtetërore.
“Përfituesit kryesorë janë Georgescu dhe kampi anti-establishment, i cili tani po merr municion shtesë: ja si funksionojnë institucionet shtetërore, sa të njëanshme janë,” tha Sergiu Mișcoiu nga Universiteti Babeș-Bolyai.
Votuesit ndajnë të njëjtin mendim. “Ajo që po ndodh tani nuk duket shumë demokratike,” tha Gina Visan, një infermiere 40-vjeçare. “Ata duhet ta respektojnë votën tonë. Jemi të zhgënjyer, por jemi mësuar me këtë lloj sjelljeje.”
Sondazhet e fundit tregojnë AUR me rreth 22%, PSD-në e kryeministrit në largim Marcel Ciolacu me rreth 21% – një rënie e madhe që nga votimi presidencial – dhe Bashkimin për Shpëtimin e Rumanisë (USR), pro-BE dhe qendër e djathtë, me 17%.
Shumë vëzhgues besojnë se peizazhi politik i vendit është gati të zhvendoset ndjeshëm drejt të djathtës anti-establishment. Rumania ka pjesën më të madhe të popullsisë në rrezik varfërie në BE, normën më të lartë të inflacionit dhe deficitin më të madh buxhetor.
“Ndikimi i befasisë në zgjedhjet presidenciale do të jetë i rëndësishëm – do të zgjohemi në një realitet të ri politik,” tha analisti politik Cristian Andrei. “Votuesit e Georgescu-t do të flasin përsëri dhe do të riformësojnë mënyrën se si e shohim spektrin politik të Rumanisë.”
Presidenti në largim, Klaus Iohannis, tha se votimi i së dielës do të përcaktojë të ardhmen e Rumanisë: nëse do të “mbetet një vend i lirisë dhe hapjes, apo do të rrëzohet në izolim toksik dhe një të kaluar të errët”.
PSD-ja qendër-e-majta dhe Partia Kombëtare Liberale (PNL) qendër-e-djathta kanë dominuar politikën rumune për tri dekada, por shumica e vëzhguesve parashikojnë një peizazh shumë më të fragmentuar, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë formimin e një koalicioni.
Partia e të Rinjve (POT), e themeluar në 2023, e cila ka mbështetur Georgescu-n, dhe ekstremi i djathtë SOS Romania, i udhëhequr nga Diana Sosoaca, mund të arrijnë pragun prej 5% për të hyrë në parlament.
Zyra presidenciale e Rumanisë tha javën e kaluar se zyrtarët kishin zbuluar përpjekje online për të ndikuar në votimin presidencial, duke shtuar se një kandidat – pa e specifikuar cili – kishte përfituar nga “ekspozimi masiv për shkak të trajtimit të favorshëm” nga platforma TikTok.
TikTok i ka hedhur poshtë akuzat, duke thënë se zbaton udhëzime kundër dezinformimit zgjedhor. Një zëdhënës të enjten tha se ishte “kategorikisht e pavërtetë” të sugjerohej se llogaria e Georgescu-t ishte trajtuar ndryshe nga ato të kandidatëve të tjerë.
Georgescu ka bërë thirrje për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, ka mohuar ekzistencën e Covid-19, ka përshkruar dy fashistë rumunë të Luftës së Dytë Botërore si “heronj kombëtarë” dhe ka pohuar se Rumania do të përfitonte nga “urtësia ruse” në politikën e jashtme.
Rumunët po votojnë për të zgjedhur ligjvënës në të dyja dhomat: Senati, që ka 133 vende, dhe parlamenti, që ka 323 vende. Qendrat e votimit u hapën të dielën në orën 7 të mëngjesit dhe do të mbyllen në orën 9 të mbrëmjes, me rezultatet paraprake që pritet të publikohen pas mbylljes së tyre.
