Analiza Gjeopolitike dhe Juridike e Deklaratave Përfundimtare në Procesin Gjyqësor Thaçi dhe të Tjerët: Një Rikapitullim i Ditës së 18 Shkurtit 2026

Seanca e datës 18 shkurt 2026 në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë shënon mbylljen e një kapitulli monumental në historinë juridike dhe politike të Kosovës, duke u shndërruar në një platformë ku e vërteta e luftës çlirimtare u ballafaqua me pretendimet e Zyrës së Prokurorit të Specializuar (ZPS). Kjo ditë, e cila pason menjëherë festimet e 18-vjetorit të Pavarësisë së Kosovës, mbart një peshë të jashtëzakonshme simbolike, pasi katër udhëheqësit kryesorë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) – Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi – artikuluan fjalët e tyre përfundimtare përballë një trupi gjykues që pritet të marrë vendimin brenda pak muajsh. Atmosfera në Hagë ishte e ngarkuar me emocione dhe një ndjenjë krenarie kombëtare, ku prania e krerëve të shtetit, si Kryediplomati Glauk Konjufca, nënvizoi se ky gjykim nuk është thjesht ndaj individëve, por ndaj një epoke të tërë rezistence.

Analiza e seancës së sotme tregon një fitore morale dhe diskursive të mbrojtjes, e cila arriti të çmontonte narrativën e prokurorisë për një “Ndërmarrje të Përbashkët Kriminale” (NPK), duke e zëvendësuar atë me realitetin e një populli që luftonte për mbijetesë. Gjatë tre viteve të fundit, procesi ka parë dëshmitë e 134 dëshmitarëve, shumica e të cilëve nuk arritën të vërtetonin lidhjen direkte mes urdhrave të Shtabit të Përgjithshëm dhe krimeve të pretenduara në terren, duke lënë rastin e prokurorisë në një gjendje që mbrojtja e cilësoi si “një grumbull mbeturinash” dhe thashetheme të patestuara. 

Korniza Juridike dhe Akuzat: Një Përmbledhje e Procesit

Për të kuptuar rëndësinë e fjalës së fundit të të akuzuarve, është e nevojshme të shqyrtohet korniza brenda së cilës u zhvillua ky proces. Katër liderët ballafaqohen me akuza të rënda që ndahen në krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, të cilat prokuroria pretendon se u kryen midis marsit 1998 dhe shtatorit 1999 në lokacione të ndryshme në Kosovë dhe Shqipërinë Veriore.

Prokurorja Kimberly West kërkoi dënime drastike, duke pretenduar se të akuzuarit kishin për qëllim ushtrimin e kontrollit mbi gjithë Kosovën përmes eliminimit të kundërshtarëve. Megjithatë, mbrojtja sot argumentoi se ZPS-ja ka dështuar të vërtetojë “kontributin e konsiderueshëm” të krerëve në këto krime, duke u mbështetur në interpretime të sforcuara të dokumenteve të UÇK-së dhe jo në prova materiale apo dëshmi të besueshme.

Hashim Thaçi: Pafajësia si Identitet dhe Rrugëtimi i një Shtetari

Fjala e ish-presidentit Hashim Thaçi ishte një manifest i fuqishëm i pafajësisë dhe një mbrojtje e dinjitetit të luftës për liri. Thaçi, i cili ishte figura qendrore politike e UÇK-së, iu drejtua trupit gjykues me një mesazh të qartë: “Ekziston vetëm një e vërtetë – unë jam i pafajshëm”. Ai refuzoi kategorikisht pretendimin e prokurorisë se kishte një plan kriminal për marrjen e pushtetit, duke kujtuar se në vitin 1998 ai ishte një student në Cyrih dhe se përfshirja e tij në luftë erdhi si reagim ndaj tmerreve që po kryheshin nga regjimi i Millosheviqit. 

Gjatë fjalimit të tij 20-minutësh, Thaçi theksoi se i vetmi kundërshtar i tij ishte Sllobodan Millosheviqi, njeriu që kishte planet morbide për shkatërrimin e një populli të tërë. Ai pohoi se pushteti dhe kontrolli në atë kohë ishin vetëm në duart e agresorit serb, ndërsa UÇK-ja ishte një mjet mbijetese. Një nga pikat më njerëzore të deklaratës së tij ishte shprehja e keqardhjes për të gjitha viktimat e luftës, pa dallim etnie, duke treguar një pjekuri shtetërore dhe një reflektim të thellë mbi tragjedinë e konfliktit. 

Mbrojtja e tij, e udhëhequr nga avokati Lluka Mishetiç, ishte brilante në çmontimin e dosjes së ZPS-së. Mishetiç argumentoi se prokuroria premtoi “fishekzjarrë dhe spektakël”, por në fund nuk paraqiti asgjë thelbësore, duke e cilësuar rastin si një “arnim dokumentesh”. Sipas mbrojtjes, nuk ka asnjë provë që e lidh Thaçin me hartimin e komunikatave me qëllime kriminale apo me ndonjë rol operativ në krimet e pretenduara. Ky qëndrim forcon narrativën se Thaçi ishte një udhëheqësi politik që synonte lirinë dhe jo një arkitekt krimesh. 

Kadri Veseli: Rezistenca ndaj Indiferencës dhe Mbrojtja e Moralit Kombëtar

Kadri Veseli, ish-kryetari i Kuvendit të Kosovës, dha një dëshmi që do të mbetet gjatë në memorien e procesit. Ai u fokusua në motivet morale që e shtynë drejt rezistencës, duke deklaruar se nuk mund të qëndronte indiferent ndaj vuajtjes së popullit të tij. Veseli përmendi masakrën e Prekazit si momentin vendimtar që tronditi ndërgjegjen e çdo shqiptari, duke e cilësuar atë si një akt terrori shtetëror që e bëri luftën të pashmangshme.

Ai argumentoi se jeta kishte kuptim vetëm nëse mund të jetohej në liri, “jo si ushtar i dhunuar, por si individ në studime dhe në jetë normale”. Veseli nënvizoi se veprimet e tij nuk u shtynë kurrë nga urrejtja, por nga detyrimi moral ndaj vendit dhe nga bindja se masakrat e stilit të Srebrenicës po shfaqeshin edhe në Kosovë. Ai kërkoi që gjykata të mbrojë të vërtetën dhe paanësinë, duke shtuar se “drejtësia mund të vonohet, por jo të mohohet”. 

Avokati i tij, Rodney Dixon, ishte veçanërisht i ashpër ndaj metodologjisë së prokurorisë. Ai i cilësoi provat kundër Veselit si thjesht thashetheme dhe argumente të patestuara, duke theksuar se nuk ka asnjë provë të vetme që ai ka kryer krime apo ka kontribuar në to. Dixon argumentoi se ZPS-ja po bën një përpjekje të fundit të dëshpëruar për të lidhur Veselin me pikat e aktakuzës, por pa asnjë bazë faktike që mund të rezistojë në një proces të drejtë gjyqësor.  

Rexhep Selimi: Armët si Mbijetesë dhe Historia e Pashlyeshme e UÇK-së

Rexhep Selimi, ish-deputet dhe një nga figurat më të respektuara të frontit të luftës, dha një deklaratë që goditi në palcën e narrativës së prokurorisë. Ai tha se “historia e Kosovës nuk mund të rishkruhet në një sallë gjyqi”, duke sfiduar tentativën për të kriminalizuar qëllimet e UÇK-së. Selimi sqaroi se ushtria nuk u krijua nga dëshira, por nga nevoja ekstreme përballë një Serbie që nuk e fshehu kurrë qëllimin e saj shfarosës ndaj shqiptarëve. 

Me një sinqeritet që u vlerësua pozitivisht nga opinioni publik, ai pranoi se ka bartur armë, por theksoi se “armët për ne ishin mbijetesë”. Ai u shpreh krenar që ishte bashkëluftëtar i Adem Jasharit dhe pohoi se edhe sot do ta bënte të njëjtën gjë për lirinë e vendit të tij. Selimi vuri në dukje se ishte pikërisht kjo e drejtë për ekzistencë që solli edhe mbështetjen e NATO-s, duke vërtetuar legjitimitetin e luftës. 

Mbrojtja e tij, e udhëhequr nga Geoffrey Roberts, kritikoi ashpër paaftësinë e prokurorisë për të bërë dallimin mes pretendimeve dhe provave. Roberts theksoi se prokurorisë “i vjen turp” nga argumentet e veta, duke dështuar të vërtetojë se Selimi kishte ndonjë kontroll mbi policinë ushtarake apo ndonjë lidhje me Ndërmarrjen e Përbashkët Kriminale. Sipas mbrojtjes, asnjë vendim tjetër përveç shfajësimit nuk mund të justifikohet mbi bazën e fakteve të paraqitura.

Jakup Krasniqi: Intelektuali i Lirisë dhe Paradoksi i 16 Viteve Burgim

Jakup Krasniqi, zëdhënësi i njohur i UÇK-së dhe një figurë kyçe intelektuale, mbajti një fjalim që ishte sa emocional, aq edhe analitik. Ai e nisi deklaratën e tij duke kujtuar se ndodhet në vitin e tij të 16-të të burgimit, duke llogaritur këtu persekutimet e gjata dhe burgosjet nga regjimi jugosllav. Krasniqi u shpreh se po qëndron para gjykatës jo si kriminel, por si një njeri i kalitur nga luftërat, të cilit i është mohuar e drejta më njerëzore: “e drejta për ta dashur hapur vendin tim”.  

Ai kërkoi nga trupi gjykues që të gjykojë secilën provë me durim, duke argumentuar se nuk do të gjejnë asnjë gjurmë të ndonjë ndërmarrjeje kriminale në vizionin e tij për liri. Krasniqi theksoi se lufta udhëhiqej nga vizioni për një jetë në demokraci dhe pavarësi, dhe se padrejtësia e këtij rasti është shkruar mbi vetë aktakuzën. “Kur e vërteta thuhet thjeshtë, nuk ka nevojë për zbukurime,” deklaroi ai, duke bërë thirrje për një drejtësi që nderon sakrificën e gjeneratave.  

Mbrojtja e tij, e udhëhequr nga Aidan Ellis, argumentoi se roli i Krasniqit ishte thjesht si zëdhënës dhe se prokuroria nuk ka vërtetuar asnjë lidhje mes tij dhe krimeve në terren. Ellis dekonstruktoi pretendimin e ZPS-së se deklaratat publike të Krasniqit kishin nxitur krime, duke sqaruar se 99% e ushtarëve nuk i kishin parë kurrë rregulloret për të cilat flet prokuroria. Mbrojtja argumentoi se nuk ka asnjë dëshmi që Krasniqi ka vizituar qendrat e ndalimit apo se ka pasur njohuri për ndonjë abuzim, duke e cilësuar rastin ndaj tij si një shtrembërim të fakteve.  

Analiza e Strategjisë së Mbrojtjes: Çmontimi i “Ndërmarrjes së Përbashkët Kriminale”

Një nga arritjet kryesore të ditës së sotme ishte mënyra se si të gjitha ekipet e mbrojtjes goditën themelet e konceptit të Ndërmarrjes së Përbashkët Kriminale (NPK). Avokatët argumentuan se ZPS-ja ka dështuar të tregojë një strukturë komanduese të organizuar dhe se UÇK-ja ishte në fakt një ushtri e decentralizuar me njësi autonome që nuk i raportonin direkt Shtabit të Përgjithshëm. 

Krahasimi i Argumenteve Kryesore të Mbrojtjes

Avokatët theksuan se prokuroria po kërkon nga gjykatësit që të “bëjnë punën e tyre” – duke kërkuar të gjejnë prova që vetë ZPS-ja nuk arriti t’i gjente gjatë vjetëve të hetimit. Ky “mëkat i madh” i prokurorisë, siç u cilësua nga Mishetiç, tregon një dështim sistematik për të mbështetur pretendimet e rënda me fakte konkrete, duke u bazuar në interpretimin e gabuar të vizitave në terren apo dokumenteve arkivore. 

Konteksti Socio-Politik: 18 Vite Shtet dhe “Liria Ka Emër”

Seanca e sotme nuk u zhvillua në vakum. Ajo erdhi menjëherë pas festimeve të 18-vjetorit të Pavarësisë, ku në Prishtinë u mbajt marshi masiv “Drejtësi, jo politikë”, i organizuar nga platforma “Liria Ka Emër”. Ky marsh, i cilësuar si një nga më të mëdhenjtë në historinë e Kosovës së lirë, mblodhi mbi 130 mijë qytetarë që kërkuan drejtësi për çlirimtarët dhe jo ndjekje politike. 

Mesazhi “Ende duke mbrojtur lirinë tonë”, i projektuar në objektin e Presidencës, rezonoi fort edhe në sallën e gjyqit në Hagë. Prania e familjarëve – djemve të Kadri Veselit e Jakup Krasniqit, vëllezërve të Hashim Thaçit dhe Rexhep Selimit – dëshmoi për një solidaritet të pathyeshëm kombëtar. Edhe personalitete ndërkombëtare si William Walker dhe Robert Bosch shprehën kritika ndaj procesit, duke e quajtur atë të tejzgjatur dhe problematik nga pikëpamja e drejtësisë universale. 

Përfundime: Drejt një Verdicti që do të Gjykojë Historinë

Dita e sotme mbyll fazën e deklaratave dhe i hap rrugë deliberimit të trupit gjykues. Nëse analizohen fjalët e fundit të katër ish-krerëve, vërehet një narrativë e përbashkët e bazuar në pafajësinë, sakrificën dhe krenarinë për luftën e UÇK-së. Ata nuk folën si individë që kërkojnë mëshirë, por si shtetarë dhe luftëtarë që mbrojnë të vërtetën e një kombi. 

Në kuptimin pozitiv, dita e 18 shkurtit 2026 tregoi se:

1. Pafajësia është argumenti kryesor: Të akuzuarit dhe mbrojtja kanë ndërtuar një rast të fortë që bazohet në mungesën totale të provave direkte që lidhin udhëheqjen me krimet në terren. 

2. Lufta ishte e drejtë: U ripërsërit se UÇK-ja lindi si nevojë për mbijetesë dhe jo si projekt kriminal, duke fituar mbështetjen e NATO-s dhe botës demokratike.

3. Dinjiteti i të akuzuarve mbetet i lartë: Pavarësisht viteve në paraburgim, Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi treguan një forcë morale që frymëzon opinionin publik në Kosovë.

4. Prokuroria ka dështuar në standardin e provës: Kritikët dhe ekipet ligjore konstatuan se 45 vjet burgim është një kërkesë absurde që nuk mbështetet në asnjë fakt “përtej dyshimit të arsyeshëm”. 

Vendimi i pritur brenda 90 deri në 150 ditëve nuk do të jetë vetëm për fatin e këtyre katër burrave, por do të jetë një gjykim mbi vetë luftën çlirimtare të Kosovës. Pas seancës së sotme, shpresa për një vendim lirues është më e fortë se kurrë, pasi e vërteta e thënë thjeshtë dhe me dinjitet ka arritur të tejkalojë çdo konstrukt juridik të sforcuar. Lufta për liri, siç u dëshmua në Hagë, vazhdon të jetë kauza më e lartë e Kosovës.