Italo Svevo, emri letrar i Ettore Schmitz, triestinas dhe punonjës banke, botoi dy romanet e para me shpenzimet e veta: “Una vita” (1892) dhe “Senilità” (1898). Të dy kaluan në heshtje. Asnjë interes nga botuesit. Për 25 vite, Svevo mbeti i padukshëm.
Në pranverën e vitit 1907, ai u regjistrua në Berlitz School në Trieste për të përmirësuar anglishten. Mësuesi i tij ishte një i ri irlandez, i varfër, që kishte mbërritur në qytet në vitin 1904 me partneren e tij, Nora Barnacle. Quhej James Joyce.
Mësimet zhvilloheshin disa herë në javë dhe më pas u zhvendosën në vilën e familjes Svevo. Aty, mes gramatikës dhe bisedave në anglisht, lindi një nga miqësitë më të pazakonta në historinë e letërsisë europiane.
Në vjeshtën e vitit 1907, Svevo i dha Joyce-it dy romanet e tij të harruara. Joyce i lexoi dhe tha thjesht: “Këta libra janë të mirë”. Nuk ishte një kompliment i zakonshëm.
Në vitet 1925–1926, Joyce, tashmë autor i “Ulysses” dhe figurë qendrore e avangardës europiane, filloi të fliste për Svevon në Francë. Ai përfshiu kritikun Valery Larbaud, i cili e cilësoi Svevon si “një autor të fuqishëm italian bashkëkohor”. Revista Navire d’Argent i kushtoi një numër të veçantë.
“Rasti Svevo” shpërtheu në Francë përpara se të njihej në Itali. Kur fama më në fund mbërriti, Svevo ishte 66 vjeç.
Pak vite më vonë, më 13 shtator 1928, ai humbi jetën në një aksident rrugor.
Mbetet një nga paradokset më të forta të letërsisë së shekullit XX: një nga autorët më të rëndësishëm italianë u injorua për dekada, derisa një i huaj, që vetë po kërkonte rrugën e tij, njohu talentin aty ku askush nuk e pa. /atsh
