Irani po sinjalizon një përpjekje të re për ta zvogëluar varësinë ekonomike nga dollari amerikan, pikërisht në kohën kur presioni ekonomik mbi Teheranin po rritet ndjeshëm.
Lideri suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, u kërkoi autoriteteve që gradualisht ta zvogëlojnë rolin e dollarit në ekonomi dhe ta vendosin prodhimin vendas në qendër të strategjisë ekonomike të vendit.
Në mesazhin e tij për Javën e Qeverisë, Khamenei kërkoi më shumë investime, rritje të prodhimit vendas dhe kontroll më të madh mbi importet, duke argumentuar se ekonomia iraniane duhet të bëhet më rezistente ndaj presionit të jashtëm.
Deklarata vjen në një moment veçanërisht kritik.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian ka pranuar se importet dhe eksportet e vendit kanë rënë me rreth 25 deri në 35 për qind, ndërsa Reuters raporton se inflacioni vjetor ka arritur rreth 66 për qind.
Ndërkohë, monedha iraniane ka rënë në nivele rekord, duke kaluar pragun prej rreth 2 milionë rialësh për një dollar në tregun e lirë.
Por thirrja për “de-dollarizim” nuk do të thotë se Irani mund ta largojë dollarin nga ekonomia brenda natës.
Pikërisht dominimi i dollarit në tregtinë, bankat dhe pagesat ndërkombëtare është një nga arsyet pse sanksionet amerikane kanë kaq shumë fuqi. Washingtoni mund të ushtrojë presion jo vetëm mbi kompanitë iraniane, por edhe mbi banka dhe kompani të vendeve të treta që vazhdojnë të bëjnë biznes me Teheranin.
Irani po përpiqet prej kohësh ta zgjerojë tregtinë në valuta kombëtare, sidomos me Kinën, Rusinë dhe vendet e BRICS. Teherani po kërkon gjithashtu anëtarësim në New Development Bank të BRICS, një tjetër mekanizëm për të reduktuar ekspozimin ndaj sistemit financiar të dominuar nga dollari.
Pra, mesazhi i Khameneit mund të lexohet në dy mënyra: si strategji afatgjatë për pavarësi monetare — por edhe si pranim se arma financiare amerikane po funksionon.
Nëse dollari është arma kryesore ekonomike e Washingtonit, a mund ta dobësojë vërtet Irani këtë armë — apo thirrja për de-dollarizim tregon pikërisht sa rëndë po e godasin sanksionet?
