Shefi i sigurisë iraniane mbërriti papritur në Kremlin me një letër nga Mojtaba Khamenei, ndërsa Moska dhe Teherani diskutojnë gaz, miliarda dollarë dhe sigurinë pas luftës.
Një mesazh personal dhe i pazbuluar nga udhëheqësi suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, ka mbërritur drejtpërdrejt në tavolinën e Vladimir Putinit, në një takim të paparalajmëruar në Kremlin që po merr rëndësi të re për shkak të raporteve mbi bashkëpunimin ushtarak mes Moskës dhe Teheranit.
Sekretari i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare të Iranit, Mohsen Rezaei, u takua me presidentin rus më 5 nëntor dhe i dorëzoi personalisht mesazhin e Khameneit. Kremlini konfirmoi takimin, ndërsa Rezaei tha se bisedimet përfshinë “periudhën pas luftës”, arkitekturën e ardhshme të sigurisë në rajon dhe marrëdhëniet dypalëshe. Përmbajtja e letrës nuk u bë publike.
Por më 6 nëntor doli një detaj i ri.
Sipas The Telegraph, duke cituar një zyrtar të lartë iranian, Teherani i ka kërkuar Moskës sistemet e avancuara të mbrojtjes ajrore S-400, ndërsa kërkesa thuhet se ishte pjesë qendrore e letrës së Khameneit. As Rusia dhe as Irani nuk kanë njoftuar një marrëveshje dhe nuk ka afat të konfirmuar për ndonjë furnizim.
Në versionin zyrtar të takimit, fokusi kryesor ekonomik ishte një tjetër projekt strategjik: gazsjellësi nga Rusia drejt Iranit.
Rezaei tha se tubacioni do ta ndihmonte Iranin të përballonte mungesat e brendshme të gazit, ndërsa njëkohësisht do t’i krijonte Rusisë mundësinë që, përmes territorit iranian, të shiste gaz në vende të tjera të rajonit.
Paradoksi është i madh: Irani zotëron disa nga rezervat më të mëdha të gazit në botë, por infrastruktura, konsumi i lartë dhe dëmtimet e raportuara gjatë luftës kanë thelluar mungesat e furnizimit.
Takimi Putin–Rezaei preku gjithashtu hekurudhën Rasht–Astara, rreth 160 kilometra, pjesa e munguar e korridorit ndërkombëtar Veri–Jug që do ta lidhte Rusinë më drejtpërdrejt me Iranin dhe portet e Gjirit Persik. Teherani thotë se marrëveshja ekzekutive për projektin është miratuar.
Në lojë janë edhe miliarda dollarë.
Sipas raportimeve që citojnë agjencinë iraniane Fars, Rusia ka përgatitur një kredi fillestare prej 1 miliard dollarësh, e parashikuar si kësti i parë i një pakete financiare që mund të arrijë në 20 miliardë dollarë. Transferimi i parë, megjithatë, raportohet se është vonuar.
Vizita në Moskë ndodhi pikërisht ndërsa ndërmjetësit po përpiqen të ndalin rikthimin e luftës SHBA–Iran.
Rezaei deklaroi se Teherani i ka paraqitur Uashingtonit shtatë kushte dhe se Irani nuk do të rifillojë negociatat apo të rihapë Ngushticën e Hormuzit derisa ato të përmbushen. Reuters raporton se ndër kërkesat iraniane janë heqja e sanksioneve amerikane, lirimi i aseteve të ngrira dhe kompensimet për luftën.
Prandaj vizita e Rezaeit në Kremlin duket se kishte disa nivele njëkohësisht: diplomaci për luftën, energji, financim, korridore tregtare dhe — nëse raportimi për S-400 konfirmohet — rindërtimin e mbrojtjes ajrore iraniane.
Një gjë mbetet e panjohur:
Çfarë i shkroi saktësisht Mojtaba Khamenei Vladimir Putinit në letrën që Teherani kërkoi të dorëzohej personalisht dhe urgjentisht?
