Në qendër të Durrës, aty ku shtresat e historisë romake, bizantine dhe urbane bashkëjetojnë nën themelet e qytetit modern, po merr formë një ndërhyrje e re që shkon përtej një projekti të zakonshëm konservimi.
Me një vlerë prej mbi 680 mijë euro, Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit ka hapur thirrjen për ndërhyrjen e integruar që synon jo vetëm ruajtjen e monumenteve, por edhe mënyrën se si ato kuptohen, studiohen dhe përjetohen në kohë.
Në qendër të këtij transformimi qëndron Amfiteatri Romak i Durrësit, së bashku me Forumin Bizantin dhe kompleksin e Termave Romake, të cilat trajtohen si pjesë e një mozaiku të vetëm urban që dëshmon vazhdimësinë mijëravjeçare të qytetit.
Ndikimi i projektit nuk kufizohet vetëm në ndërhyrjet fizike, por shtrihet në krijimin e një sistemi të integruar historik, ku monumentet nuk shihen më si njësi të veçuara, por si pjesë e një narrative të përbashkët urbane.
Dokumenti teknik e trajton këtë nismë si një proces të avancuar konservimi dhe dokumentimi, ku përdoren teknologji digjitale dhe metoda joinvazive për të garantuar një analizë të detajuar të gjendjes së monumenteve.
Qasja e re synon të ndërtojë një model të qëndrueshëm menaxhimi të trashëgimisë kulturore, duke e kthyer procesin e konservimit në një veprim të vazhdueshëm shkencor dhe urban.
Në këtë kuadër, projekti parashikon edhe një vlerësim të plotë të gjendjes së monumenteve, ku evidentohen probleme si dëmtimet nga vegjetacioni, erozioni, lagështia dhe ndërhyrjet e papërshtatshme moderne.
Po ashtu, ndërtimet bashkëkohore mbi Amfiteatër dhe strukturat e ngritura mbi Termat Romake vlerësohen si faktorë që ndikojnë në konservimin dhe aksesin e tyre.
Ndërhyrjet e parashikuara përfshijnë pastrimin e strukturave nga vegjetacioni dhe depozitimet, konsolidimin e muraturave me llaç gëlqeror, mbrojtjen e krerëve të mureve nga ndikimet atmosferike si dhe përmirësimin e elementeve ekzistuese ndihmëse me zgjidhje më pak invazive dhe më të përshtatshme estetikisht.
Sipas dokumentit, çdo ndërhyrje shihet si pjesë e një procesi të vazhdueshëm kërkimor, ku çdo fazë gërmimi mund të sjellë të dhëna të reja dhe të ndikojë në përshtatjen e planeve të punës.
Ky është një moment ku konservimi nuk shihet më si një akt i izoluar ruajtjeje, por si një proces i gjallë shkencor dhe urban, ku teknologjia digjitale, dokumentimi i avancuar dhe qasjet joinvazive i japin formë një modeli të ri menaxhimi të trashëgimisë kulturore.
Në këtë mënyrë, projekti pritet të ndikojë jo vetëm në mbrojtjen e monumenteve, por edhe në mënyrën se si Durrësi do të prezantohet si një qendër e rëndësishme arkeologjike në rajon dhe më gjerë. /atsh
