KALININGRAD — Rusia po ndërton një prej sistemeve më të mëdha të mbikëqyrjes radarike në rajonin e Baltikut, pikërisht në Kaliningrad — enklavën e militarizuar ruse të vendosur mes dy shteteve të NATO-s, Polonisë dhe Lituanisë.
Imazhet e reja satelitore të kompanisë finlandezo-polake ICEYE, të publikuara fillimisht nga Frankfurter Allgemeine Zeitung dhe të analizuara nga The Times, tregojnë një kompleks të madh në Gvardeysk, me tri krahë antenash që shtrihen secili rreth 500 metra.
Struktura duket se është një radar OTH — “over-the-horizon”, një teknologji e projektuar për të zbuluar objektiva shumë përtej horizontit normal të radarëve tradicionalë.
Sipas vlerësimit të publikuar nga The Times, në varësi të konfigurimit përfundimtar sistemi mund të ketë rreze prej 550 deri në 2.000 milje, apo afërsisht 885–3.200 kilometra. Kjo do t’i mundësonte Rusisë të monitoronte një pjesë të madhe të Evropës veriore dhe perëndimore, potencialisht edhe territorin britanik.
Pse Kaliningradi?
Vendndodhja e radarit është ajo që e bën zhvillimin veçanërisht të rëndësishëm.
Kaliningradi është territor rus i shkëputur nga pjesa tjetër e Federatës Ruse dhe ndodhet mes Polonisë dhe Lituanisë, dy vende anëtare të NATO-s. Rajoni strehon mjete të rëndësishme detare, ajrore dhe raketore ruse dhe konsiderohet prej kohësh një nga pikat më të ndjeshme në përplasjen strategjike Rusi–NATO.
Radarët OTH përdorin valë radio që mund të reflektohen nga shtresat e sipërme të atmosferës, duke u mundësuar të “shohin” shumë përtej kufizimit gjeometrik të horizontit. Kjo mund t’u japë operatorëve paralajmërim të hershëm për lëvizje ajrore dhe detare në distanca të mëdha.
Raporti gjithashtu e lidh kompleksin e ri me zgjerimin më të gjerë të kapaciteteve ruse të luftës elektronike dhe mbikëqyrjes në Kaliningrad. Rajoni është identifikuar prej vitesh edhe si burim i ndërhyrjeve GPS që kanë prekur aviacionin dhe transportin detar në Baltik.
Tensionet me NATO-n janë tashmë të larta
Ndërtimi bëhet në një moment kur Kaliningradi është kthyer në një pikë edhe më të ndjeshme të tensioneve mes Moskës dhe NATO-s.
Në fund të shtatorit, Rusia paralajmëroi se mund të përdorte edhe kapacitetet e saj bërthamore nëse NATO do të përpiqej ta izolonte ose sulmonte enklavën. NATO iu përgjigj duke theksuar karakterin mbrojtës të Aleancës dhe duke kundërshtuar retorikën bërthamore të Moskës.
Vetëm më 16 tetor, bombarduesit strategjikë rusë Tu-22M3 zhvilluan një fluturim të planifikuar mbi ujërat neutrale të Detit Baltik, të shoqëruar nga avionë luftarakë — një tjetër sinjal i rëndësisë ushtarake që Moska i kushton rajonit.
Radari i ri nuk do të thotë se Rusia po përgatit domosdoshmërisht një sulm. Por ai rrit ndjeshëm aftësinë e Moskës për mbikëqyrje dhe paralajmërim të hershëm në krahun lindor të NATO-s, pikërisht në një moment kur të dyja palët po fuqizojnë kapacitetet e tyre në Baltik.
