Presidenti i përkohshëm i Sirisë, Ahmed al-Sharaa, zbuloi kartëmonedhat e reja të vendit në një ceremoni në Damask të hënën, duke hequr imazhet e udhëheqësit të rrëzuar Bashar al-Assad dhe babait të tij Hafez al-Assad, në një ndarje simbolike me të kaluarën.
Monedha e re, e cila hyn në qarkullim më 1 janar, ka prerje 10, 25, 50, 100, 200 dhe 500 paund siriane, pas heqjes së dy zerove nga kartëmonedhat ekzistuese.
Kartëmonedhat e ridizajnuara shfaqin simbole bujqësore, duke përfshirë trëndafila, grurë, ullinj, portokalle dhe mana për të cilat njihet Siria, duke zëvendësuar imazhet politike.
Al-Sharaa tha se monedha e re shënon “fundin e një faze të mëparshme, të pahijshme dhe fillimin e një faze të re që populli sirian aspiron”, sipas agjencisë zyrtare të lajmeve të Sirisë, SANA.
“Dizajni i ri i monedhës është një shprehje e identitetit të ri kombëtar dhe një largim nga nderimi i individëve”.
Guvernatori i Bankës Qendrore Abdul Qader Hosriya njoftoi se procesi i këmbimit valutor do të përfundojë brenda 90 ditëve, me një zgjatje të mundshme.
Një dekret presidencial i vitit 2025 i jep bankës qendrore autoritetin për të përcaktuar afatet dhe vendet për këmbimin e kartëmonedhave të vjetra.
Al-Sharaa theksoi se heqja e zeros nga kartëmonedhat do të lehtësojë transaksionet e përditshme, por në vetvete nuk do të thotë rimëkëmbje ekonomike.
“Ndryshimi i zeros dhe heqja e dy zeros nga monedha e vjetër në monedhën e re nuk do të thotë përmirësim i ekonomisë, por përkundrazi është më e lehtë të merresh me monedhën”, tha ai.
“Përmirësimi i ekonomisë varet nga rritja e shkallës së prodhimit dhe ulja e shkallës së papunësisë në Siri, dhe një nga bazat e arritjes së rritjes ekonomike është përmirësimi i situatës bankare sepse bankat janë si arterie për ekonominë”.
Ai theksoi se faza e tranzicionit është “e ndjeshme” dhe “delikate”, duke i bërë thirrje publikut të ruajë qetësinë dhe të shmangë nxitimin për të shkëmbyer kartëmonedha të vjetra.
“Konsiderata më e rëndësishme ishte të shmangej paniku midis njerëzve”, tha al-Sharaa, duke paralajmëruar se kërkesa e tepërt mund të dëmtonte kursin e këmbimit të paundit sirian.
Paundi sirian ka rënë ndjeshëm që nga fillimi i luftës civile në vitin 2011. Monedha tregtohej me afërsisht 47 paund siriane për 1 dollar amerikan në mars 2011, por ra në rreth 515 paund për 1 dollar deri në korrik 2017.
Rënia u përshpejtua në vitet pasuese, duke arritur në 7,500 paund për dollar në prill 2023 pas krizës së likuiditetit libanez. Deri në vitin 2023, kursi i këmbimit kishte rënë në 15,000 paund për dollar.
Gjatë ofensivës së opozitës siriane të vitit 2024 që rrëzoi regjimin e al-Asadit, norma ra në një nivel rekord prej 25,000 paundësh për dollar.
Monedha aktualisht tregtohet me afërsisht 11,000 paund për dollar, duke i detyruar sirianët të mbajnë shuma të mëdha parash për blerjet bazë.
“Nëse dikush dëshiron të blejë diçka të thjeshtë, duhet të mbajë çanta për të tregtuar, kështu që njerëzit zgjedhin dollarët”, tha al-Sharaa.
Procesi i ridenominimit heq dy zero, por nuk e ndryshon vlerën bazë të monedhës.
Sipas planit, çdo 100 paund të vjetra siriane do të shkëmbehen me një paund të ri. Monedhat e vjetra dhe të reja do të qarkullojnë njëkohësisht gjatë periudhës 90-ditore të tranzicionit.
Më parë, kartëmonedhat 2,000 paundëshe paraqisnin diktatorin Bashar al-Assad, i cili sundoi Sirinë për gati 25 vjet përpara se të ikte në Rusi në dhjetor 2024, ndërsa kartëmonedhat 1,000 paundëshe paraqisnin babanë e tij Hafez al-Assad, i cili sundoi nga viti 1971 deri në vdekjen e tij në vitin 2000.
Politikat ekonomike të regjimit të al-Assad që nga vitet 1980 thelluan korrupsionin dhe autoritarizmin.
Kur revolucioni sirian filloi në vitin 2011 dhe u shndërrua në konflikt civil, ekonomia kaloi nga oligarkia në një “ekonomi lufte” të karakterizuar nga komandantë lufte dhe biznesmenë të lidhur me regjimin.
Sanksionet ndërkombëtare, veçanërisht ato të vendosura nga vendet perëndimore, kanë kufizuar tregtinë dhe transaksionet financiare.
Lufta, e cila zgjati nga viti 2011 deri në vitin 2024, shkatërroi ekonominë, me papunësi në rritje dhe heqje të subvencioneve nga mallrat bazë.
Kartëmonedhat e vjetra të Sirisë u shtypën në Rusi, mbështetësen kryesore të al-Asadit.
Kur gazetarët e pyetën se ku do të shtypej monedha e re, Hosriya nuk specifikoi.
