Shkrimtari i njohur Salman Rushdie ka thënë se është lodhur duke qenë “Barbie e lirisë së fjalës” për të gjithë, katër vjet pasi që ai i mbijetoi një atentati që e la të verbër në syrin e djathtë.
“Është një temë që mezi pres ta ndryshoj,” tha Rushdie të premten gjatë një bisede me George Packer nga revista The Atlantic në festivalin e librit të Tulane University në New Orleans.
“Nuk ndihem simbolik. “Ndihem real. Ndihem si një shkrimtar që punon dhe përpiqet të krijojë veprën e tij”, raporton The Guardian.
Komentet e Rushdie-t, i lindur në Indi dhe britaniko-amerikan, erdhën pothuajse katër vjet pas ligjëratës së gushtit 2022 në Chautauqua Institution në New York City, ku një sulmues me thikë e goditi ndërsa ishte në skenë.
Rushdie pësoi plagë të rënda në mëlçi, zorrë dhe në syrin e djathtë – me të cilin nuk mund të shohë më – gjatë një sulmi ndaj tij për shkak se kishte shkruar librin The Satanic Verses, të cilin udhëheqësit fetarë iranianë e dënuan si blasfemik.
Sulmuesi, Hadi Matar, më vonë u dënua me 25 vjet burg për tentativë vrasjeje ndaj Rushdie-t. Matar u dënua gjithashtu me shtatë vjet burg për plagosjen e Ralph Henry Reese, i cili moderonte bisedën e Rushdie-t në Chautauqua.
Tentativa për vrasjen e Rushdie-t gjeneroi interes të madh mediatik. Dhe gjatë bisedës me Packer, ai pranoi se “është pak zhgënjyese të mos njihesh për një libër – por për diçka që i ka ndodhur një libri”.
“Ishte libri im i pestë i botuar,” tha autori me 23 libra për The Satanic Verses, për të cilin i ndjeri Ayatollah Ruhollah Khomeini lëshoi një fetva – ose dënim me vdekje – kundër tij në vitin 1989. “‘A mund të flasim, ju lutem, për libra?’ vazhdoj të them.”
Në këtë kuadër, Rushdie të premten po diskutonte për përmbledhjen e tij me tregime, The Eleventh Hour, e cila u botua në nëntor. Ajo shënonte veprën e parë letrare që ai shkroi pasi Matar u përpoq ta vriste.
Autori tha se ndjeu lehtësim që mundi të shkruante përsëri letërsi artistike pasi kishte botuar kujtimet e tij për atentatin, Knife, në prill 2024.
“Pasi përfundova së shkruari kujtimet, pothuajse menjëherë, ishte sikur një derë në mendjen time u hap dhe tregimet u kthyen,” tha Rushdie. “Kisha qenë shumë i shqetësuar se nuk do të mund të shkruaja më letërsi artistike … për shkak të traumës dhe ndikimit tronditës të asaj që ndodhi.”
Megjithëse Rushdie tha se nuk dëshiron të njihet për dhunën ndaj tij, ai ka përqafuar mbrojtjen e lirisë së shprehjes – të njëjtën që fetvaja ndaj tij synonte ta heshtte – duke shërbyer për dy vjet si president i PEN America, një organizatë e rëndësishme për mbrojtjen e shkrimtarëve.
“Historikisht,” vuri në dukje Rushdie, “sulmet ndaj lirisë së shprehjes kanë ardhur nga të pasurit dhe të fuqishmit, si dhe nga fetarët.
“Duke ardhur nga një sfond më liberal, tani duket se ka një problem tjetër. Njëri është vetëcensura” për mendime që mund të jenë jopopullore – ose për shkak të shqetësimeve rreth përvetësimit kulturor.
“Mendoj se kjo vlen sidomos nëse je një shkrimtar i ri sot,” tha Rushdie.
Rushdie tha se vetë nuk ka shqetësime të tilla për vetëcensurë.
“Jam shumë i vjetër,” tha ai, “nuk më intereson fare.” /The Guardian
