Analiza e Vali Nasr, një prej ekspertëve më të njohur të Lindjes së Mesme, ngre një pikëpyetje që po bëhet gjithnjë e më shqetësuese në Uashington: A e ka nënvlerësuar Trump qëndrueshmërinë e Iranit?
Ndërsa jemi në ditën e pestë të konfliktit, realiteti në terren sugjeron se vrasja e Ali Khameneit (28 shkurt 2026) nuk ishte “lëvizja e fundit” e shahut që pritej të rrëzonte të gjithë regjimin. Përkundrazi, Irani ka treguar se ka një strukturë komande që funksionon edhe pa “kokën” e saj, duke goditur bazat amerikane dhe aleatët në Gji me një intensitet të papritur.
Pragu i Dhimbjes: Kush mund të durojë më shumë?
Sipas Vali Nasr, administrata Trump ka hyrë në këtë luftë me supozimin se regjimi iranian do të kolapsonte sapo të goditej udhëheqja. Megjithatë, “toleranca ndaj dhimbjes” ndryshon rrënjësisht mes palëve:
| Aktori | Pragu i Dhimbjes (Threshold of Pain) | Rreziku Kryesor |
| Irani | Shumë i lartë. Regjimi është mësuar me dekada sanksionesh dhe izolimi. Për klerin, kjo është luftë ekzistenciale; ata janë të gatshëm të shohin infrastrukturën e tyre të rrafshuar për sa kohë mbajnë kontrollin ideologjik. | Kryengritja e brendshme (e nxitur nga CIA/kurdët). |
| Izraeli | Mesatar drejt të lartit. Izraeli ka një tolerancë të lartë ushtarake, por një tolerancë të ulët për viktimat civile. Çdo goditje e suksesshme iraniane në Tel Aviv rrit presionin për një luftë totale tokësore. | Lufta në dy fronte (Liban dhe Iran). |
| SHBA (Trump) | I ulët. Trump e sheh këtë si një “operacion të shpejtë” (4-5 javë). Opinioni publik amerikan nuk ka oreks për një luftë tjetër të stërzgjatur. Çdo rritje e numrit të arkivoleve që kthehen në SHBA (si 6 ushtarët në Kuvajt) është një kosto politike e papërballueshme. | Rregulli “Pottery Barn” (Nëse e thyen, do ta zotërosh). |
Përplasja e Përkufizimeve të “Suksesit”
Si do të përfundojë lufta? Problemi qëndron te fakti se të tre palët e përkufizojnë “fitoren” në mënyra që përjashtojnë njëra-tjetrën:
1. SHBA: “Ndryshim Regjimi pa Pushtim”
Trump dëshiron që regjimi të bie nga presioni ajror dhe kryengritjet e brendshme, pa pasur nevojë të dërgojë trupa tokësore (boots on the ground). Për të, sukses do të ishte një Iran i denuklearizuar që nuk kërcënon Izraelin dhe që udhëhiqet nga një qeveri pro-perëndimore.
2. Irani: “Mbijetesa përmes Kaosit”
Për Teheranin, sukses do të thotë thjesht mbijetesa e sistemit klerikal. Nëse ata arrijnë të tërheqin SHBA-në në një luftë rrënimi (attrition) që zgjat muaj të tërë, duke shkaktuar rritjen e çmimit të naftës dhe trazira në rajon, ata e konsiderojnë veten fitues.
3. Izraeli: “Asgjësimi i Kërcënimit”
Për Netanyahun, suksesi është vetëm shkatërrimi total i aftësive bërthamore dhe raketore të Iranit, si dhe eliminimi i Hezbollahut. Ata nuk mjaftohen me një “ndryshim regjimi” nëse Irani mbetet i armatosur.
A gaboi Trump në llogaritje?
Vali Nasr sugjeron se Trump mund të ketë rënë në kurthin e “Dominimit të Përshkallëzimit”. SHBA ka fuqinë të godasë çdo objekt në Iran, por nuk ka kontroll mbi mjetet asimetrike që Irani po përdor: dronët “Shahed”, bllokimin e rrugëve detare dhe sulmet ndaj aleatëve në Gji.
Nëse lufta nuk përfundon brenda marsit (siç parashikoi Pentagoni), Trump do të përballet me dilemën: të tërhiqet dhe të pranojë një “fitore të pjesshme” (që duket si dështim), ose të nisë një pushtim tokësor që do të tradhtonte premtimin e tij për të mos nisur më “luftëra të pafundme”.
