Shqipëria po përjeton ditë të tensionuara, ndërsa në Kosovë po qarkullojnë thirrje për protesta gjatë nëntorit. Dy zhvillime të ndryshme, por që ngrenë një pyetje të përbashkët: A po e humbin qytetarët durimin me idenë se politika duhet të japë llogari vetëm një herë në katër vjet?
Në Shqipëri, protestat kundër qeverisë së Edi Ramës kanë hyrë në ditën e pestë, duke u shoqëruar me përplasje mes demonstruesve dhe policisë. Sipas bilancit të autoriteteve më 17 tetor, 167 persona janë arrestuar, 132 policë janë lënduar dhe shtatë efektivë janë pezulluar për shkak të dyshimeve për tejkalim të kompetencave.
Ajo që nisi me pakënaqësitë e studentëve për arsimin, kushtet e jetesës dhe mungesën e perspektivës është zgjeruar në një lëvizje kundër korrupsionit të pretenduar dhe qeverisjes së Ramës. Kryeministri ka refuzuar dorëheqjen, ndërsa protestuesit vazhdojnë të kërkojnë ndryshime.
Por zhvillimet nuk kufizohen vetëm në Shqipëri.
Edhe në Kosovë, 1 nëntori po përmendet si datë proteste. Një thirrje publike e shpërndarë në rrjete sociale kërkon organizimin e një tubimi paqësor në Prishtinë, me kërkesë për dorëheqjen e kryeministrit Albin Kurti dhe përgjegjësi politike.
Ende nuk dihet se çfarë mbështetjeje do të ketë kjo nismë dhe nëse do të shndërrohet në një mobilizim të gjerë qytetar.
Çfarë po ndodh me shoqëritë tona?
Mbase zhvillimi më domethënës nuk është vetëm protesta si ngjarje, por pritshmëria që pushteti të japë llogari vazhdimisht.
Për shumë vite, zgjedhjet janë konsideruar momenti kryesor kur qytetarët shpërblejnë ose ndëshkojnë politikisht qeveritë. Por protestat, kërkesat publike për transparencë dhe organizimi përmes rrjeteve sociale tregojnë se qytetarët kanë edhe mënyra të tjera për ta shprehur pakënaqësinë ndërmjet cikleve zgjedhore.
Ka megjithatë një dallim thelbësor: në Shqipëri tashmë po zhvillohet një lëvizje protestuese, ndërsa në Kosovë thirrja e nëntorit mbetet një paralajmërim. Nuk mund të flitet ende për një valë të përbashkët protestash.
Megjithatë, të dyja rastet hapin një debat të rëndësishëm demokratik.
Mandati politik fitohet në zgjedhje, por përgjegjësia politike nuk fillon dhe nuk përfundon te kutia e votimit.
Protesta paqësore, kontrolli institucional, gazetaria e pavarur dhe debati publik janë mekanizma të ndryshëm përmes të cilëve qytetarët mund të kërkojnë llogaridhënie. Ndërkohë, dhuna ndaj njerëzve dhe pronës nuk mund të justifikohet si mjet i përgjegjësisë demokratike.
Nëse pakënaqësitë e sotme do të kthehen në ndryshime politike, kjo mbetet për t’u parë.
Por një pyetje po merr gjithnjë e më shumë rëndësi, nga Tirana në Prishtinë:
A po hyjmë në një periudhë kur qytetarët nuk janë më të gatshëm t’i presin zgjedhjet e ardhshme për t’u kërkuar përgjigje atyre që qeverisin?
