Një formulë që deri tani dukej pothuajse e paimagjinueshme është futur për herë të parë në diskutimet për përfundimin e luftës në Ukrainë: territori në këmbim të NATO-s.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy tha të shtunën se negociatorët amerikanë, gjatë bisedimeve të fundit të ndërmjetësuara nga SHBA-ja me Rusinë në Abu Dhabi, ngritën mundësinë që Ukraina të tërhiqej nga Donbasi në këmbim të anëtarësimit në NATO.
Sipas Zelenskyyt, amerikanët e formuluan pyetjen në mënyrë të drejtpërdrejtë:
“Po sikur Ukraina të anëtarësohej në NATO? A do të tërhiqej Ukraina nga Donbasi?”
Presidenti ukrainas tha se kjo është hera e parë që lidhja mes anëtarësimit në NATO dhe lëshimeve territoriale është ngritur në negociatat aktuale.
Zelenskyy e interpretoi këtë si sinjal se anëtarësimi i Ukrainës në NATO është rikthyer në agjendën negociuese, ndonëse pranoi se bëhet fjalë për një çështje jashtëzakonisht të vështirë për shkak të kundërshtimit të Moskës.
Vladimir Putin e ka konsideruar prej vitesh anëtarësimin e Ukrainës në NATO si vijë të kuqe për Rusinë. Moska ka kërkuar vazhdimisht që Ukraina të mbetet jashtë Aleancës.
Por Zelenskyy përsëriti se Kyiv nuk është aktualisht i gatshëm të dorëzojë territor.
Megjithatë, ai la hapur një derë politike shumë të rëndësishme.
Nëse Ukraina merr një paketë gjithëpërfshirëse që përmban garanci të forta sigurie, të drejtën për të mbajtur një ushtri të fuqishme dhe të financuar mirë, si dhe fonde të mëdha për rindërtim, Zelenskyy tha se një marrëveshje e tillë mund t’i paraqitej popullit ukrainas në referendum kombëtar.
Kjo nuk do të thotë se Ukraina ka pranuar të dorëzojë Donbasin.
Por është një sinjal se, nëse paraqitet një paketë e gjerë paqeje me garanci të jashtëzakonshme sigurie, vendimi përfundimtar mund t’u kalojë qytetarëve ukrainas.
Ndërkohë, Zelenskyy kundërshtoi një tjetër kërkesë ruse: që fillimisht të negociohet një arkitekturë e re sigurie mes Rusisë dhe Europës dhe vetëm më pas të zgjidhet lufta në Ukrainë.
“Fillimisht duhet të përfundojë kjo luftë”, ishte qëndrimi i tij.
Negociatat dyditore në Abu Dhabi nuk prodhuan ndonjë marrëveshje të madhe politike.
Megjithatë, Rusia dhe Ukraina ranë dakord në parim për një shkëmbim të madh të të burgosurve që pritet të përfshijë mbi 1,000 persona.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është roli i Europës.
Zelenskyy tha se negociatorët amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner e kishin informuar se palët janë pajtuar që Europa të ketë një vend në tryezën e negociatave në raundet e ardhshme.
Britania, Franca, Gjermania, Italia, Polonia dhe përfaqësuesit e Bashkimit Europian pritet të përbëjnë ekipin europian.
Tani pyetja kryesore mund të mos jetë më vetëm se ku do të kalojë kufiri pas luftës.
Por: A mund të pranojë Moska një Ukrainë më të vogël territorialisht, por të mbrojtur nga neni 5 i NATO-s?
Dhe mbi të gjitha: A do ta pranonte populli ukrainas një marrëveshje të tillë?
