Sot shënohet përvjetori i lindjes së shkrimtarit, dramaturgut dhe intelektualit të shquar shqiptar, Anton Pashku, një nga figurat më origjinale dhe më të rëndësishme të letërsisë moderne shqiptare.
Anton Pashku lindi më 8 janar 1937 në fshatin Grazhdanik të Hasit të Thatë, afër Prizrenit. Ai i përket brezit të shkrimtarëve që sollën një frymë të re estetike, filozofike dhe eksperimentale në letërsinë shqipe të gjysmës së dytë të shekullit XX, duke e larguar prozën dhe dramaturgjinë nga format tradicionale drejt një shprehjeje më të thellë artistike.
Shkollimin fillor dhe të mesëm e kreu në Prizren dhe Prishtinë, ndërsa që nga viti 1958 ishte i angazhuar në gazetën “Rilindja”, fillimisht si gazetar e më pas si redaktor i kulturës dhe i botimeve letrare. Për dekada, ai ishte një nga zërat më të rëndësishëm të mendimit letrar në Kosovë dhe një përkrahës i palëkundur i autonomisë artistike.
Anton Pashku është autor i një opusi të pasur që përfshin tregime, romane dhe drama, ku spikasin vepra si “Nji pjesë e lindjes”, “Kulla”, “Oh”, “Sinkopa”, “Gof” dhe “Tragjedi moderne”. Në to, ai trajtoi temat e njeriut modern, vetmisë, absurdit, identitetit dhe krizës ekzistenciale, duke përdorur një gjuhë të veçantë, simbolike dhe shpesh hermetike.
Vepra e tij është përkthyer në disa gjuhë të huaja dhe është vlerësuar edhe jashtë hapësirës shqiptare. Dramaturgjia e Pashkut është ngjitur në skenat teatrore në Prishtinë, Shkup, Zagreb, Paris dhe në festivale ndërkombëtare, duke e bërë atë një nga autorët shqiptarë më të pranishëm në teatrin evropian të kohës.
Pashku ishte anëtar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës dhe nga viti 1993 anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës. Ai u nda nga jeta më 31 tetor 1995 në Prishtinë dhe u varros në vendlindjen e tij, duke lënë pas një trashëgimi letrare që vazhdon të studiohet, interpretohet dhe vlerësohet nga brezat e rinj.
Në përvjetorin e lindjes së tij, Anton Pashku kujtohet jo vetëm si shkrimtar, por si një mendje e lirë, një reformator i formës letrare dhe një zë i pazëvendësueshëm i modernitetit në letërsinë shqipe. Vepra e tij mbetet një ftesë e hapur për lexim, reflektim dhe dialog me vetveten dhe me kohën në të cilën jetojmë.
